نرم افزار فشار خون با اثر انگشت واقعی عبارتی است که این روزها بسیاری از کاربران در گوگل جستجو می‌کنند؛ به امید اینکه بتوانند بدون دستگاه فشارسنج و فقط با گذاشتن انگشت روی صفحه یا دوربین گوشی، فشار خون خود را اندازه بگیرند. در فروشگاه‌های اپلیکیشن ده‌ها برنامه با این ادعا دیده می‌شود، اما آیا این برنامه‌ها واقعا کار می‌کنند؟ در این مطلب با تکیه بر پژوهش‌های علمی منتشرشده، به این پرسش پاسخ می‌دهیم و روش درست اندازه‌گیری فشار خون را مرور می‌کنیم.
پاسخ کوتاه: اثر انگشت فشار خون را نشان نمی‌دهد
اثر انگشت به خودی خود هیچ اطلاعاتی درباره فشار خون ندارد. بسیاری از برنامه‌هایی که با حسگر اثر انگشت کار می‌کنند، در واقع فقط اعداد تصادفی یا ساختگی نمایش می‌دهند و نام «شبیه‌ساز» یا «شوخی» در توضیحات آن‌ها پنهان شده است. برخی دیگر از دوربین و فلاش گوشی برای تشخیص تغییرات رنگ پوست سر انگشت استفاده می‌کنند؛ روشی که فوتوپلتیسموگرافی نام دارد و برای تخمین ضربان قلب کاربرد دارد، اما برای اندازه‌گیری دقیق فشار خون قابل اعتماد نیست.
پژوهش علمی چه می‌گوید؟
یکی از مشهورترین بررسی‌ها در این زمینه، پژوهشی است که در سال ۲۰۱۶ در مجله معتبر JAMA Internal Medicine منتشر شد. پژوهشگران دانشگاه جانز هاپکینز، اپلیکیشن پرفروشی به نام Instant شهر موزیک Blood Pressure را که با قرار دادن انگشت روی دوربین گوشی و نگه داشتن گوشی روی سینه کار می‌کرد، روی ۸۵ بزرگسال آزمایش کردند و نتایج آن را با دستگاه‌های فشارسنج خودکار معتبر مقایسه کردند. نتایج نگران‌کننده بود:
- میانگین خطای مطلق در فشار سیستولیک (فشار بالا) حدود ۱۲.۴ میلی‌متر جیوه و در فشار دیاستولیک حدود ۱۰.۱ میلی‌متر جیوه بود.
- تنها در ۲۴ درصد موارد، عدد فشار سیستولیک در محدوده ۵ واحد از مقدار واقعی قرار داشت.
- مهم‌تر از همه، این برنامه در حدود ۷۸ درصد افرادی که فشار خون بالا داشتند، فشارشان را در محدوده طبیعی نشان داد.
سازندگان برنامه به روش پژوهش اعتراض کردند، اما این برنامه مدتی بعد از فروشگاه‌ها حذف شد. این مطالعه نشان داد اعتماد به چنین برنامه‌هایی می‌تواند باعث شود افراد مبتلا به فشار خون بالا از بیماری خود بی‌خبر بمانند.
چرا این برنامه‌ها خطرناک هستند؟
- اطمینان کاذب: اگر برنامه فشار طبیعی نشان دهد، فرد ممکن است مراجعه به پزشک را به تعویق بیندازد.
- نگرانی بی‌مورد: اعداد نادرست بالا می‌تواند اضطراب ایجاد کند یا باعث مصرف خودسرانه دارو شود.
- تصمیم‌گیری درمانی اشتباه: بیمارانی که دارو مصرف می‌کنند، ممکن است بر اساس اعداد غلط دوز داروی خود را تغییر دهند.
- دریافت مجوزهای غیرضروری: برخی برنامه‌های رایگان، دسترسی‌های زیادی به اطلاعات گوشی می‌خواهند.
ساعت‌های هوشمند چطور؟
برخی ساعت‌ها و دستبندهای هوشمند جدید قابلیت‌هایی برای پایش فشار خون یا هشدار احتمال فشار بالا ارائه می‌دهند. این دستگاه‌ها معمولا به کالیبراسیون منظم با فشارسنج بازویی نیاز دارند و بیشتر برای نشان دادن روند تغییرات کاربرد دارند تا تشخیص. هیچ‌کدام جایگزین فشارسنج استاندارد و معاینه پزشک نیستند.
روش درست اندازه‌گیری فشار خون در خانه
- از فشارسنج بازویی دیجیتال معتبر و تأییدشده استفاده کنید؛ فشارسنج‌های مچی دقت کمتری دارند.
- پیش از اندازه‌گیری ۵ دقیقه آرام بنشینید و ۳۰ دقیقه قبل از آن، چای، قهوه و ورزش نداشته باشید.
- کمر به پشتی صندلی تکیه داشته باشد، پاها روی زمین و بازو هم‌سطح قلب قرار گیرد.
- دو بار با فاصله یک دقیقه اندازه بگیرید و میانگین را یادداشت کنید.
- اعداد را در یک دفترچه یا برنامه یادداشت ثبت کنید و به پزشک نشان دهید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر فشار خون شما در چند نوبت اندازه‌گیری با فشارسنج معتبر بالاتر از ۱۳۰ روی ۸۰ بود، یا علائمی مانند سردرد شدید، تاری دید، درد قفسه سینه یا تنگی نفس داشتید، حتما و بدون تأخیر به پزشک مراجعه کنید. فشار خون بالا اغلب بی‌علامت است و به همین دلیل به آن قاتل خاموش می‌گویند.
جمع‌بندی
نرم افزار فشار خون با اثر انگشت واقعی، دست‌کم با فناوری امروز گوشی‌ها، وجود ندارد و پژوهش‌های علمی نشان داده‌اند برنامه‌های مبتنی بر انگشت و دوربین دقت کافی ندارند. برای سلامت خود به فشارسنج بازویی استاندارد و مشورت با پزشک اعتماد کنید. این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین توصیه پزشکی نیست.